28 agosto 2020

Iruña-Veleia auzia, zientzia eta epaia - La ciencia y la sentencia sobre el caso de Iruña-Veleia

 

Iruña-Veleiako aztarnategi arkeologikoan egindako aurkikuntzei buruz izandako epaiketa eta oraintsu emandako epaia dela eta, gertaeren errealitatea larriki desitxuratzen duten albisteak argitaratu dira komunikabideetan. Mugaz gaindi ere iritsi da errealitatearen desitxuratze hau, zabalkunde handiko bi egunkari britaniarrek, geologo batek “afera guztia adar jotze hutsal bat besterik ez izana” onartu eta bere burua errudun aitortu duela argitaratu dute albiste faltsu batean. Kezkaz ikusten dugu nola zenbait hedabidek ez duten betetzen, dagokien legez, gizarteari egiaren gainean oinarritutako informazioa eskaintzearen betebeharra.

Epaiari dagokionean, azpimarratu egin behar dira, auzipetu nagusiaren aurka, hau da, indusketen zuzendari ohi Eliseo Gilen kontra frogarik ez izatea aitortzen duela, zigorra bere osotasunean zantzu soiletan oinarritua izan delarik, eta baita, Gilek zigorraren aurka helegitea aurkeztu duenez, kasu judizialak konpontzeke jarraitzen duela.

Epaitegi inguruko gertaera hauetaz gain, Iruña-Veleia aferak badu gizartearen gehiengoak ezagutzen ez duen alderdi bat, zientziari dagokiona justuki. Izan ere, hedabide batzuetan “faltsutze baldar” gisan aurkeztu denean, egiaz, eztabaida bizi-bizirik dago aurkikuntzen egiazkotasuna argitu ezin izan duten eta kontrako iritziak sostengatzen dituzten alor desberdinetako adituen artean. Eta eztabaida hau izan badela epaian bertan agerian gelditu da, bertan baieztatzen baita badirela “batzuen eta besteen arteko iritzi kontrajarriak, zeinak arkeologia, hizkuntzalaritza, epigrafia, eta abarretako zientzia esparruetatik baloratu beharko duten” eta “piezak aztertu ahal izan dituzten adituen artean eztabaida badela”. Epaitegiak eztabaida zientifikoa izan badela onartzeak, ezereztu egiten du Arabako Foru Aldundiaren (AFA) Kultura Sailak 2008ko azaroan hedaturiko – eta egiari ezikusi eginez zenbait komunikabidek oraindik haizatzen duten –  faltsutasunaren aldeko “erabateko adostasun zientifikoaren” mitoa. Errealitatea berriz bestelakoa da, alor desberdinetako (arkeologia, epigrafia, hizkuntzalaritza, historia, egiptologia) hainbat adituk, txosten, artikulu zientifiko, liburu eta biltzarretan egindako aurkezpenen bidez publikoki azaldu baitituzte Iruña-Veleian egindako aurkikuntzen egiazkotasunari buruzko euren iritzi eta argudioak. Eztabaida honen gainean epai judizialak ez du inolako eraginik. Lehenik, epaitegietako afera oraindik argitzeke dagoelako, eta bigarrenik, zientziaren esparruko gaiek aldizkari, biltzar zientifiko eta antzerako

11 agosto 2020

11459 por Juan Inazio Hartsuaga


(el artículo es una traducción del original publicado en euksera en  Zuzeu

https://zuzeu.eus/kultura/11459/  )

Este encabezamiento numérico significa que hablaré de Iruña-Veleia, que no mencionaré ni una sola vez la Historia y la Filología, y que sólo me limitaré a tratar un tema concreto. Vaya por delante este aviso, para que los que ya están hartos del tema se animen a leer un poco más.
El 14 de febrero escribí estas líneas al final de un extenso comentario:
"Cuando una sociedad ha decidido que alguien es culpable, no hay evidencia que cambie de opinión, ni aun San Pedro bajando del cielo a explicarlo. Cuando la decisión está tomada no hay vuelta atrás. Y si surge la evidencia contraria, se esconde porque encaja mal en el puzzle que ya hemos inventado. No hay más que ver el tratamiento dado por los medios de comunicación a la cuestión. Todos, expertos, instituciones, políticos, lingüistas, filólogos, etc., hemos dado pasos de tal atrevimiento y riesgo que ahora no es posible dar marcha atrás. Vamos a mantener la falsedad y las hipótesis del fraude. Sin duda somos más homo gregarius que Homo sapiens.

Para terminar el artículo, trataré de adivinar la sentencia. Espero una sentencia salomónica, como suele hacerse en España, que empieza por decidir cuál debe ser el resultado final, aplicando después las leyes correspondientes, pero siempre adaptadas a la consecución de ese resultado final, con sus agravantes y